BM’den Uygur Türkleri raporu: Önemli insan hakları ihlalleri işleniyor

Posted by

BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin Uygur Türklerine dair raporu açıklandı. Yüksek Komiser Bachelet’nin vazife mühleti dolmadan dakikalar evvel açıklanan raporda “terör ve aşırılıkla çaba ismi altında önemli insan hakları ihlallerinin işlendiği” belirtildi.

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, uzun müddettir beklenen Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki insan hakları ihlallerine dair raporu açıkladı.

Yüksek Komiser Michelle Bachelet’nin vazife müddeti bitmeden açıklayacağı kelamını verdiği rapor, Bachelet’nin son misyon gününde İsviçre saatiyle 23.48’de yayımlandı.

48 sayfalık raporda Sincan’da yaşayan 23 Uygur, 16 Kazak ve 1 Kırgız Türküyle ayrıntılı mülakat yapıldığı, konuşulan isimlerden 26’sının 2016’dan bu yana belli aralıklarla ya keyfi tutuklandığı ya da Çin’in yine eğitim kamplarında çalıştırıldığı bilgisi paylaşıldı.

Raporda Sincan bölgesinde “terör ve aşırılıkla çaba ismi altında önemli insan hakları ihlalleri işlendiği” ve bu ihlallerin “insanlık kabahati teşkil edebileceği” vurgulanırken, “Hak ihlallerinin dayandırıldığı terörle gayret kanunları, milletlerarası insan hakları norm ve standartları açısından hayli problemlidir. Bölgedeki yetkililere geniş soruşturma, yasaklama ve baskı imkanı tanıyan bu maddede aşikâr belgisiz, geniş ve ucu açık tanımlamalar bulunmaktadır.” tabiri yer aldı.

KAMPLARDAKİ MUAMELE KAYGI VERİCİ

Bölgedeki yine eğitim kamplarında tutulanlara yönelik muamelenin telaş verici olduğu, azap, berbat muamele ve mecburî tıbbi tedavi uygulandığına dair raporların sağlam bulunduğu belirtildi.

Sincan’daki “yeniden eğitim” kampları yansılara yol açıyor. (Reuters)

Komiserliğin eriştiği evrakların, kelam konusu hak ihlallerinin net bilançosunu çıkarmaya yetmeyeceği lakin “yeniden eğitim kamplarındaki ayrımcı ortamın, bu tesislerde insan hakları ihlallerinin geniş eksende yaşandığını doğrulayacak yeterlilikte olduğunun” altı çizildi. Tekrar eğitim kamplarında tutulan Müslüman azınlığa mensup bireylerin temel insan haklarından yoksun edildiği kaydedilerek, “Dini kimlik, söz, mahremiyet ve hareket özgürlükleri usulsüzce yasaklanmıştır” denildi.

ÇİN HÜKÜMETİNE ÇAĞRI

Çin’in Sincan’daki baskıcı ve ayrımcı uygulamalarının tesirinin hudutları aştığı, tutuklamalar ve eğitim kamplarında zorla çalıştırmalardan dolayı birçok kişinin ailesinden farklı düştüğü yahut baskı ortamından dolayı ülkelerini terk etmek zorunda kaldığı vurgulandı.

Raporun sonunda Çin hükümetine, “yeniden eğitim kampları, cezaevleri ve gibisi tutukluluk merkezlerinde keyfi tutulanların derhal özgür bırakılması”, “Sincan’da aile mensuplarının haber alamadığı şahısların nerede olduğuna dair bilgi verilmesi”, “terörle gayret, ulusal güvenlik ve azınlık haklarına dair kanunları gözden geçirecek çalışma planı oluşturulması”, “yeniden eğitim kamplarındaki hak ihlallerinin acilen araştırılması” ve “bölgedeki cami, tapınak ve mezarlıkların yıkıldığına dair argümanlara somut datalar sunularak açıklık getirilmesi” davetleri yapıldı.

RAPOR 8 AY GECİKTİ

Komiserlikten 10 Aralık 2021’de yapılan açıklamada, Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde Çin’in uygulamalarına ait raporun haftalar içinde açıklanacağı duyurulmuştu. Açıklamanın akabinde aylar geçmesine karşın raporun yayımlanmaması, Uygur Türkleri başta olmak üzere milletlerarası hak kümelerinden reaksiyon görmüştü.

23-28 Mayıs’ta Çin’e giden ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ni de ziyaret eden Bachelet, ziyaretin akabinde Çin’in başşehri Pekin’de düzenlediği basın toplantısında, raporun ne vakit açıklanacağına ait bilgi vermekten kaçınmıştı.

Çevrim içi ortamda düzenlenen basın toplantısına BM’ye akredite gazetecilerin internet yoluyla iştirakine müsaade verilmemesi de yansıları çekmişti. (AA)

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.